اختصاص به نسبت وجهتي از جهات خاص ندارد وآن چه از صفات وأسماء به أو اضافه شود ، به نحو عدم تعين اعتبار شود ، لا إلى ما هو أعلى منه ولا أدنى . چه آن كه نسب واعتبارات كلا از تنزل وتجلى وظهور آن حقيقت ، بدون تجافى از مقام ومرتبه يا حقيقت غيبيه كه « كنز محض » بر آن اطلاق شده ، حاصل شود . وحقيقت ذات هميشه در كمال عزّت وكبريايى خود مستغرق است چه قبل از خلقت وايجاد واظهار كلمات وجوديه ، وچه بعد از تنزل از مقام كنزيت مخفيه . آن حقيقة الحقائق أزلية ، كه حضرت ختمى مقام ، عليه السلام ، فرمود : كان في عماء ونيز فرمود كان في ياقوتة بيضاء ، بدون تجافى از مقام در حجاب أسماء وحجب صفات به صفت تجلى وظهور در مراتب ومقامات وظهورات ناشى از آن حقيقت سارى وظاهر است ، بدون قبول تأثير وتحول از غير چه آن كه آن حقيقة الحقائق « محوّل الحول والأحوال » است ، نه متحول به صور خلقية وتعينات قبل از ظهور كثرت وبعد از ظهور در مجالي ومظاهر . والحديث « التحول » ، المأثور من النبي ، صلى الله عليه وآله ، ناظر إلى تحوله في ظهوره من جهة أسمائه . وهو متنوّع بحسب الظهور ، لا أنه متحوّل . حقيقت ذات أزلا وابدا كنز مخفى وغيب الغيوب ومتصف به احديت ذاتية است ، كه نه كسى زو نام دارد نه نشان . وعين ممكن در عدميت وبطون باقي است . « ممكن ز تنگناى عدم ناكشيده رخ واجب ز جلوه گاه قدم نانهاده گام در حيرتم كه اين همه نقش عجيب چيست بر لوح خاطر آمده محفوظ خاص وعام » ونعم ما قيل « معشوق برون ز عالم امكان است ممكن به مكان در طلبش حيران است نايد به مكان آن نرود اين ز مكان اينست كه درد عشق بي درمان است » . تنبيه فيه تحقيق ذات به معناى صحيح يا به وجه اطلاق منشأ انتزاع صفات ويا مرجع استناد أسماء است . از آن جا كه حقيقت حق موجود مطلق است ومنزه از « ذات » به معناى معروف بين أرباب كلام ، از اشعريه ومعتزله ، قهرا حقيقت ذات همان حقيقت مطلقهء علم وقدرت وديگر صفات كمالية ونعوت جلاليه است به شرطي كه أسماء